Habarlar

“General Electric” kompaniýasy tas 130 ýyl bäri ABŞ-nyň iň uly önüm öndürijileriniň biri bolup gelýär. Häzir ol dargaýar.
Amerikan zehininiň nyşany hökmünde bu senagat güýji reaktiv hereketlendirijilerden lampalara, aşhana enjamlaryndan rentgen apparatlaryna çenli dürli önümlere öz täsirini goýdy. Bu konglomeratyň nesil şejeresini Tomas Edisondan alyp bolýar. Ol bir wagtlar täjirçilik üstünliginiň iň ýokary nokadydy we durnukly girdejileri, korporatiw güýji we yzygiderli ösüş ymtylyşy bilen tanalýar.
Emma soňky ýyllarda “General Electric” kompaniýasy iş operasiýalaryny azaltmaga we uly bergileri üzmäge çalyşýarka, onuň giň täsiri ony biynjalyk edýän meselä öwrüldi. Indi, Başlyk we Baş direktory Larri Kalpyň (Larry Culp) “aýgytly pursat” diýip atlandyran döwründe, “General Electric” kompaniýasy özüni döwmek arkaly iň köp gymmaty çykaryp biljekdigine karar berdi.
Kompaniýa sişenbe güni GE Healthcare kompaniýasynyň 2023-nji ýylyň başynda bölünip çykmagy meýilleşdirýändigini we gaýtadan dikeldilýän energiýa we energetika bölümleriniň 2024-nji ýylyň başynda täze energiýa biznesini döretjekdigini yglan etdi. Galan biznes GE awiasiýa gönükdiriler we oňa Kalp ýolbaşçylyk eder.
Kalp öz beýanatynda şeýle diýdi: “Dünýä uçuş, saglygy goraýyş we energetika ulgamlaryndaky iň uly kynçylyklary çözmek üçin elimizden gelenini etmegimizi talap edýär we muňa mynasypdyr”. “Pudagyň öňdebaryjy global sanawa alnan üç kompaniýany döretmek bilen, her bir kompaniýa has maksada gönükdirilen we laýyklaşdyrylan maýa paýlamasyndan we strategik çeýelikden peýdalanyp biler, şeýlelik bilen müşderileriň, maýadarlaryň we işgärleriň uzak möhletli ösüşini we gymmatyny ýokarlandyrýar”.
GE-niň önümleri häzirki zaman durmuşynyň ähli künjeklerine aralaşdy: radio we kabel ulgamlary, uçarlar, elektrik energiýasy, saglygy goraýyş, kompýuter we maliýe hyzmatlary. Dow Jones senagat ortaçasynyň asyl bölekleriniň biri hökmünde onuň paýnamalary bir wagtlar ýurtda iň köp saklanýan paýnamalaryň biridi. 2007-nji ýylda, maliýe krizisinden öň, General Electric bazar bahasy boýunça dünýäde ikinji orunda durup, Exxon Mobil, Royal Dutch Shell we Toyota bilen deňleşdi.
Emma Amerikanyň tehnologiýa ägirleri innowasiýa jogapkärçiligini öz üstüne alanda, "General Electric" maýadarlaryň göwnünden turdy we ony ösdürmek kynlaşdy. "Apple", "Microsoft", "Alphabet" we "Amazon" kompaniýalaryndan önümler häzirki zaman amerikan durmuşynyň aýrylmaz bölegine öwrüldi we olaryň bazar bahasy trillionlarça dollara ýetdi. Şol bir wagtyň özünde, "General Electric" köp ýyllaryň dowamyndaky bergiler, wagtynda satyn alynmadyk zatlar we ýaramaz işleýän amallar sebäpli pese gaçdy. Häzirki wagtda onuň bazar bahasy takmynan 122 milliard dollara deň diýip yglan edilýär.
“Wedbush Securities” kompaniýasynyň dolandyryjy direktory Den Aýws “Wall Street” kompaniýasynyň bölünip aýrylmagyň köp wagt mundan ozal amala aşyrylmalydygyna ynanýandygyny aýtdy.
Aýws sişenbe güni “Washington Post” gazetine iberen elektron hatynda şeýle diýdi: “General Electric”, “General Motors” we “IBM” ýaly däp bolan ägirtler döwür bilen aýakdaş gitmeli, sebäbi bu amerikan kompaniýalary aýnada seredip, ösüşiň yza galandygyny we netijesizdigini görýärler. “Bu GE-niň uzak taryhynda ýene bir bap we bu täze sanly dünýäde döwrüň alamatydyr”.
Özüniň iň gülläp ösen döwründe GE innowasiýa we korporatiw kämillik bilen sinonimdi. Onuň başga bir dünýä lideri Jek Welç işgärleriň sanyny azaldyp, kompaniýany satyn alyşlar arkaly işjeň ösdürdi. Fortune žurnalynyň maglumatlaryna görä, Welç 1981-nji ýylda işe başlanda, General Electric-iň baýlygy 14 milliard ABŞ dollaryna deňdi, 20 ýyldan soň bolsa wezipesinden çekilende bolsa, onuň baýlygy 400 milliard ABŞ dollaryndan gowrakdy.
Ýolbaşçylaryň öz işleriniň sosial çykdajylaryna seretmekden has köp girdeji üns berýändigi üçin haýran galýan döwründe, ol korporatiw güýjüň nusgasyna öwrüldi. “Financial Times” ony “paýdarlaryň gymmaty hereketiniň atasy” diýip atlandyrdy, 1999-njy ýylda bolsa “Fortune” žurnaly ony “asyryň menejeri” diýip atlandyrdy.
2001-nji ýylda dolandyryş Welch tarapyndan gurlan binalaryň köpüsini düýpli abatlady we kompaniýanyň elektrik energiýasy we maliýe hyzmatlary bilen baglanyşykly uly ýitgilere duçar bolmaly boldy. Immeltiň 16 ýyllyk iş döwründe GE-niň paýnamalarynyň bahasy çärýekden gowrak azaldy.
2018-nji ýylda Kalp kompaniýanyň başlygy wezipesine geçende, GE eýýäm öý tehnikalaryny, plastmassalary we maliýe hyzmatlaryny satyp başlapdy. “MissionSquare Retirement” kompaniýasynyň baş maýa goýum direktory Ueýn Wiker kompaniýany has-da bölmek baradaky hereketiň Kalpyň “yzygider strategik ünsüni” görkezýändigini aýtdy.
“Ol miras galan çylşyrymly işewürlikleriň toplumyny ýönekeýleşdirmäge ünsi jemlemegini dowam etdirýär we bu hereket maýadarlara her bir işewürlik birligini garaşsyz baha bermek üçin mümkinçilik berýän ýaly” diýip, Wik “Washington Post” gazetine elektron poçta arkaly aýtdy. “Bu kompaniýalaryň her biriniň öz direktorlar geňeşi bolar, olar paýdarlaryň gymmatyny ýokarlandyrmaga synanyşanda operasiýalara has köp üns berip bilerler”.
“General Electric” kompaniýasy 2018-nji ýylda “Dow Jones” indeksindäki ornuny ýitirdi we onuň ornuny “blue chip” indeksindäki “Walgreens Boots Alliance” kompaniýasy bilen çalyşdy. 2009-njy ýyldan bäri onuň paýnamalarynyň bahasy her ýyl 2% pese gaçdy; CNBC-niň maglumatlaryna görä, tersine, S&P 500 indeksiniň ýyllyk girdejisi 9% boldy.
Bu bildirişde “General Electric” kompaniýasy 2021-nji ýylyň ahyryna çenli bergilerini 75 milliard ABŞ dollaryna çenli azaltmagy meýilleşdirilýändigini we galan umumy bergileriň takmynan 65 milliard ABŞ dollaryna deňdigini aýtdy. Emma “CFRA Research” kompaniýasynyň paýnamalar boýunça analitigi Kolin Skarolanyň sözlerine görä, kompaniýanyň borçlary täze garaşsyz kompaniýa üçin henizem kynçylyk döredip biler.
“Bu bölünişik geň galdyryjy däl, sebäbi “General Electric” kompaniýasy özüniň artykmaç leverage balansyny azaltmak üçin birnäçe ýyl bäri kärhanalary satyp gelýär” diýip, Skarola sişenbe güni “Washington Post” gazetine iberen elektron poçta arkaly beren teswirinde aýtdy. “Bölünip aýrylandan soňky maýa gurluşy meýilnamasy berilmedi, ýöne bölünip aýrylan kompaniýa, köplenç şeýle gaýtadan gurnamalarda bolşy ýaly, GE-niň häzirki bergileriniň deňsiz-taýsyz möçberi bilen ýüklenip dursa, biz geň galmarys”.
“General Electric” kompaniýasynyň paýnamalary sişenbe güni 111,29 dollardan ýapylyp, takmynan 2,7% ýokarlandy. “MarketWatch” kompaniýasynyň maglumatlaryna görä, paýnamalar 2021-nji ýylda 50% -den gowrak ýokarlandy.