Habarlar

Infrastruktura hyzmatdaşlygy mümkin bolup biler

Liu Weiping tarapyndan | Hytaý gündeligi | Täzelenen wagty: 2022-07-18 07:24

LI MIN/HYTAÝ GÜNLIGI

Hytaý bilen Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň arasynda uly tapawutlar bar, ýöne işewürlik we ykdysadyýet nukdaýnazaryndan tapawutlar biri-biriniň üstüni ýetirmegi, gabat gelmegi we iki tarap üçin peýdaly hyzmatdaşlygy aňladýar, şonuň üçin iki ýurt tapawutlaryň gapma-garşylyklaryň däl-de, güýç, hyzmatdaşlyk we umumy ösüşiň çeşmesine öwrülmegini üpjün etmäge çalyşmalydyrlar.

Hytaý-ABŞ söwda gurluşy henizem güýçli özara üstünligi görkezýär we ABŞ-nyň söwda defisitini has köp iki ýurduň ykdysady gurluşlary bilen baglanyşdyryp bolýar. Hytaý global gymmatlyk zynjyrlarynyň orta we aşaky böleginde, ABŞ bolsa orta we ýokary derejesinde bolany üçin, iki tarap hem global üpjünçilikdäki we islegdäki üýtgeşmelere uýgunlaşmak üçin ykdysady gurluşlaryny üýtgetmeli.

Häzirki wagtda Hytaý bilen ABŞ-nyň ykdysady gatnaşyklary söwda defisitiniň artmagy, söwda düzgünlerinde tapawutlar we intellektual eýeçilik hukuklary boýunça jedeller ýaly jedelli meseleler bilen alamatlanýar. Emma bularyň hemmesi bäsdeşlik hyzmatdaşlygynda hökman bolup biler.

ABŞ-nyň Hytaý harytlaryna goýýan jeza beriji tariflerine gelende bolsa, barlaglar olaryň Hytaýdan has köp ABŞ-a zyýan ýetirýändigini görkezýär. Şonuň üçin tarifleri azaltmak we söwdany liberallaşdyrmak iki ýurduň umumy bähbitlerine laýyk gelýär.

Mundan başga-da, seljermeleriň görkezişi ýaly, beýleki ýurtlar bilen söwdany liberallaşdyrmak Hytaý-ABŞ söwda jedelleriniň ýaramaz täsirlerini ýeňilleşdirip ýa-da öwezini dolup bilýändigi üçin, Hytaý öz ykdysadyýetini has-da açmagy, has köp global hyzmatdaşlygy ösdürmegi we öz bähbidi üçin hem-de dünýäniň bähbidi üçin açyk dünýä ykdysadyýetini gurmaga kömek etmegi dowam etdirmelidir.

Hytaý bilen ABŞ-nyň arasyndaky söwda dawalary Hytaý üçin hem kynçylyk, hem-de mümkinçilikdir. Mysal üçin, ABŞ-nyň tarifleri “Hytaýda öndürilen 2025” syýasatyna gönükdirilendir. Eger olar “Hytaýda öndürilen 2025” syýasatyna zyýan ýetirse, Hytaýyň ösen önümçilik senagaty esasy zyýany çeker, bu bolsa ýurduň import möçberini we umumy daşary söwdasyny azaldar we ösen önümçilik senagatynyň özgermegini we döwrebaplaşdyrylmagyny haýalladar.

Şeýle-de bolsa, bu Hytaýa öz ýokary derejeli we esasy tehnologiýalaryny ösdürmek mümkinçiligini hödürleýär we ýokary tehnologiýaly kärhanalaryny däp bolan ösüş usullaryndan daşary pikirlenmäge, importa we asyl enjam önümçiligine bolan uly garaşlylygy aradan aýyrmaga, innowasiýalary ýeňilleşdirmek we global gymmatlyk zynjyrlarynyň orta we ýokary derejesine geçmek üçin ylmy-barlag işlerini we işläp düzmeleri güýçlendirmäge itergi berýär.

Şeýle hem, wagty gelende, Hytaý we ABŞ söwda gepleşikleriniň çäklerini giňeldip, infrastruktura hyzmatdaşlygyny hem öz içine almalydyrlar, sebäbi şeýle hyzmatdaşlyk diňe bir söwda dartgynlylygyny gowşatman, eýsem iki tarapyň arasyndaky has çuňňur ykdysady integrasiýany hem ösdürer.

Mysal üçin, ägirt uly, ýokary hilli infrastruktura desgalaryny gurmakda tejribesi we tejribesi, şeýle hem infrastruktura gurluşygynda öňdebaryjy tehnologiýalary ulanmak bilen Hytaý ABŞ-nyň infrastruktura ösüş meýilnamasyna gatnaşmak üçin amatly ýagdaýda. ABŞ-nyň infrastrukturasynyň köpüsi 1960-njy ýyllarda ýa-da ondan öň gurlanlygy sebäpli, olaryň köpüsi ömrüni tamamlady we olary çalşyrmaga ýa-da düýpli abatlamaga mätäç we degişlilikde, ABŞ-nyň Prezidenti Jo Baýdeniň 1950-nji ýyllardan bäri ABŞ-nyň infrastrukturasyny döwrebaplaşdyrmak we giňeltmek boýunça iň uly meýilnamasy bolan "Täze Ylalaşyk" giň möçberli infrastruktura gurluşygy maksatnamasyny öz içine alýar.

Eger iki tarap şeýle meýilnamalar boýunça hyzmatdaşlyk etse, hytaý kärhanalary halkara düzgünleri bilen has ýakyndan tanyşarlar, öňdebaryjy tehnologiýalary has gowy özleşdirerler we ösen ýurtlaryň berk iş gurşawyna uýgunlaşmagy öwrenerler, şol bir wagtyň özünde global bäsdeşlige ukyplylygyny ýokarlandyrarlar.

Aslynda, infrastruktura hyzmatdaşlygy dünýäniň iň uly iki ykdysadyýetini ýakynlaşdyryp biler, bu bolsa olara ykdysady peýda getirse-de, syýasy özara ynamy we adamlaryň arasyndaky alyş-çalyşy güýçlendirer, şeýle hem global ykdysady durnuklylygy we gülläp ösüşi öňe sürer.

Mundan başga-da, Hytaý bilen ABŞ käbir umumy kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolýandyklary sebäpli, hyzmatdaşlygyň mümkin bolan ugurlaryny kesgitlemelidirler. Mysal üçin, olar epidemiýanyň öňüni almak we gözegçilikde saklamak boýunça hyzmatdaşlygy güýçlendirmeli we pandemiýanyň öňüni almak boýunça tejribelerini beýleki ýurtlar bilen paýlaşmaly, sebäbi COVID-19 pandemiýa hiç bir ýurduň global jemgyýetçilik saglygy goraýyş adatdan daşary ýagdaýlaryndan goragly däldigini ýene-de bir gezek görkezdi.