Habarlar

2021-nji ýylyň 28-nji noýabrynda düşürilen bu suratda türk lirasynyň banknotlarynyň ABŞ dollarynyň banknotlaryna ýerleşdirilendigini görüp bilersiňiz. REUTERS/Dado Ruvic/Illustration
“Reuters”, Stambul, 30-njy noýabr - Sişenbe güni türk lirasy ABŞ dollaryna garşy 14-e çenli pese gaçdy we ýewro garşy täze iň pes derejä düşdi. Prezident Taýýip Erdogan giň gerimli tankytlara we walýutanyň gymmatlamagyna garamazdan, ýene-de bir gezek göterim derejesiniň keskin peseldilmegini goldandan soň, “Swing”.
Lira ABŞ dollaryna garşy 8,6% pese gaçdy, bu bolsa Fed-iň berk çykyşlaryndan soň ABŞ dollarynyň bahasyny ýokarlandyrdy we Türkiýäniň ykdysadyýetiniň we Erdoganyň öz syýasy geljeginiň töwekgelçiligini görkezdi. dowamyny okaň
Şu ýyl bäri walýuta takmynan 45% pese gaçdy. Diňe noýabr aýynda ol 28,3% pese gaçdy. Bu türkleriň girdejisini we tygşytlamalaryny çaltlyk bilen ýok etdi, maşgala býujetlerini bozdy we hatda olary daşary ýurtlardan getirilýän käbir dermanlary tapmak üçin howlukdyrdy. dowamyny okaň.
Aýlyk satuw walýuta üçin iň uly boldy we ol 2018, 2001 we 1994-nji ýyllarda ösüp barýan iri bazar ykdysadyýetleriniň krizislerine goşuldy.
Sişenbe güni geçirilen pese gaçyşda Erdogan köp ykdysatçylaryň pikirsiz pul ýeňilleşdirmesi diýip atlandyrýan zadyny iki hepdeden az wagtyň içinde bäşinji gezek gorady.
Erdogan milli TRT teleýaýlymyna beren interwýusynda täze syýasat ugrunyň "yza gaýdyp bolmajakdygyny" aýtdy.
“Biz prosent stawkalarynyň ep-esli pese gaçmagyny göreris, şonuň üçin saýlawdan öň walýuta kursy gowulaşar” diýip, ol aýtdy.
Türkiýäniň liderleri soňky iki onýyllygyň dowamynda jemgyýetçilik pikir soralyşyklarynda pese gaçma we 2023-nji ýylyň ortalarynda ses berişlik bilen ýüzbe-ýüz boldular. Pikir soralyşyklary Erdoganyň prezidentlik üçin iň ähtimal garşydaş bilen ýüzbe-ýüz boljakdygyny görkezýär.
Erdoganyň basyşy astynda merkezi bank sentýabr aýyndan bäri göterim derejelerini 400 bazis nokadyna çenli 15% -e çenli peseltdi we bazar, umuman, dekabr aýynda göterim derejelerini ýene-de peseltmegi garaşýar. Inflýasiýa derejesi 20% -e golaý bolany üçin, hakyky göterim derejesi örän pes.
Muňa jogap hökmünde oppozisiýa syýasaty derhal üýtgetmäge we irki saýlawlary geçirmäge çagyrdy. Sişenbe güni ýokary derejeli resminiň gitendigi habar berlenden soň, merkezi bankyň ygtybarlylygy baradaky aladalar ýene-de ýüze çykdy.
“Allspring Global Investments” kompaniýasynyň köp aktiwli çözgütler boýunça uly maýa goýum strategi Braýan Ýakobsen şeýle diýdi: “Bu Erdoganyň geçirmek isleýän howply synagy we bazar ony netijeleri barada duýdurmaga synanyşýar”.
“Lira pese gaçanda, import bahalary ýokarlanyp biler, bu bolsa inflýasiýany güýçlendirýär. Daşary ýurt maýa goýumlary gorkuzylyp, ösüşi maliýeleşdirmegi has kynlaşdyryp biler. Kredit boýunça defolt swoplary defolt töwekgelçiliginde has ýokary bahalandyrylýar” diýip, ol sözüniň üstüne goşdy.
“IHS Markit” kompaniýasynyň maglumatlaryna görä, Türkiýäniň bäş ýyllyk karz defolt swaplary (öz döwlet defoltlaryny ätiýaçlandyrmagyň bahasy) duşenbe güni 510 bazis bala golaý bolan görkezijiden 6 bazis bala ýokarlandy, bu bolsa 2020-nji ýylyň noýabr aýyndan bäri iň ýokary derejedir.
ABŞ-nyň hazyna obligasiýalarynyň (.JPMEGDTURR) howpsuz ýerleriniň spredleri 564 bazis nokada çenli giňeldi, bu bir ýylyň dowamynda iň ýokary görkezijidir. Olar şu aýyň başyndaky görkezijiden 100 bazis nokada ýokary.
Sişenbe güni çap edilen resmi maglumatlara görä, Türkiýäniň ykdysadyýeti üçünji çärýekde geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende 7,4% ösdi, bu bolsa bölek söwda isleginiň, önümçilik we eksportyň hasabyna amala aşyryldy. dowamyny okaň
Erdogan we beýleki hökümet resmileri bahalaryň belli bir wagtlap dowam edip bilse-de, pul höweslendiriş çäreleriniň eksporty, karzlary, iş bilen üpjünçiligi we ykdysady ösüşi ýokarlandyrmalydygyny nygtadylar.
Ykdysatçylar, esasan walýutanyň dewalwasiýa edilmegi sebäpli geljek ýyl 30% ýetmegine garaşylýan dewalwasiýa we çaltlaşdyrylan inflýasiýa Erdoganyň meýilnamasyny zaýalajakdygyny aýdýarlar. Beýleki merkezi banklaryň ählisi diýen ýaly göterim derejelerini ýokarlandyrýar ýa-da muňa taýýarlanýar. dowamyny okaň
Erdogan şeýle diýdi: “Käbir adamlar olary gowşak görkezmäge synanyşýarlar, ýöne ykdysady görkezijiler örän gowy ýagdaýda”. “Ýurdumyz indi bu duzagy bozup biljek nokada geldi. Yza gaýdyp bolmaz”.
“Reuters” agentliginiň çeşmelerine salgylanyp habar bermegine görä, Erdogan soňky hepdelerde, hatda öz hökümetiniň içinden hem syýasat üýtgetmeleri baradaky çagyryşlary äsgermändir. dowamyny okaň
Merkezi bankyň çeşmesi sişenbe güni bankyň bazar bölüminiň ýerine ýetiriji direktory Doruk Küçüksaraçyň wezipesinden çekilendigini we onuň ýerine onuň orunbasary Hakan Eriň gelendigini aýtdy.
Adynyň tutulmagyny islemedik bankir, Kukuk Salakyň wezipesinden boşadylmagynyň şu ýylky giň gerimli ýolbaşçylyk özgertmelerinden we syýasata syýasy täsiriniň ýyllarboýy dowam etmeginden soň edaranyň "ýok edilendigini we ýok edilendigini" has-da subut edýändigini aýtdy.
Erdogan oktýabr aýynda Pul syýasaty komitetiniň üç agzasyny işden çykardy. Gubernator Sahap Kawçyoglu mart aýynda öňki ýolbaşçylaryň üçüsini soňky 2,5 ýylyň dowamynda syýasatdaky tapawutlar sebäpli işden çykarandan soň, bu wezipä bellendi. dowamyny okaň.
Noýabr aýyndaky inflýasiýa maglumatlary anna güni çap ediler we “Reuters” agentliginiň gözleginde inflýasiýa derejesiniň ýylyň dowamynda 20,7% -e çenli ýokarlanjakdygy, bu bolsa soňky üç ýylyň iň ýokary derejesine çykjakdygy çaklanylýar. dowamyny okaň
Kredit reýting kompaniýasy “Moody’s” şeýle diýdi: “Pul-karz syýasatyna syýasat täsir etmegi dowam edip biler we bu inflýasiýany ep-esli peseltmek, walýutany durnuklaşdyrmak we maýadarlaryň ynamyny dikeltmek üçin ýeterlik däl”.
"Reuters" agentliginiň iň soňky eksklýuziw habarlaryny poçtaňyza ibermek üçin biziň gündelik habarlar býulletenimize abuna ýazylyň.
“Thomson Reuters” kompaniýasynyň habar we media bölümi bolan “Reuters” dünýäde iň uly multimediýa habarlaryny üpjün ediji bolup, her gün dünýäde milliardlarça adama ýetýär. “Reuters” iş, maliýe, ýerli we halkara habarlary stoluň üstünde işleýän terminallar, dünýä media guramalary, pudak çäreleri we gönüden-göni sarp edijilere hödürleýär.
Iň güýçli delili döretmek üçin ygtybarly mazmuna, aklawçynyň redaktirleme tejribesine we pudagy kesgitleýän tehnologiýa bil baglaň.
Ähli çylşyrymly we giňelýän salgyt we laýyklyk zerurlyklaryny dolandyrmak üçin iň giňişleýin çözgüt.
Stol üstünde, web we mobil enjamlarda ýokary derejede özleşdirilen iş akymy tejribesi bilen deňsiz-taýsyz maliýe maglumatlaryna, täzeliklere we mazmuna giriň.
Real wagt we taryhy bazar maglumatlarynyň, şeýle hem global çeşmeleriň we bilermenleriň pikirleriniň deňsiz-taýsyz utgaşmasyna göz aýlaň.
Iş gatnaşyklarynda we şahsy gatnaşyklarda gizlin töwekgelçilikleri ýüze çykarmaga kömek etmek üçin ýokary töwekgelçilikli şahslary we guramalary global derejede barlaň.