Nyşana gözegçilik edilýän infuziýanyň taryhy
Nyşana gözegçilik edilýän infuziýa (TCI) belli bir beden bölüminde ýa-da gyzyklanma bildirýän dokumada ulanyjy tarapyndan kesgitlenen çaklanylýan ("maksatly") derman konsentrasiýasyna ýetmek üçin damardan dermanlary guýmak usulydyr. Bu synymda biz TCI-niň farmakokinetik ýörelgelerini, TCI ulgamlarynyň ösüşini we prototip işläp düzmekde çözülen tehniki we kadalaşdyryjy meseleleri beýan edýäris. Şeýle hem, häzirki kliniki taýdan elýeterli ulgamlaryň işe girizilmegini beýan edýäris.
Derman bermegiň her bir görnüşiniň maksady, ters täsirlerden gaça durmak bilen, dermanyň terapewtiki täsiriniň terapewtiki wagtyny gazanmak we saklamakdyr. Damar arkaly dermanlar, adatça, standart dozalama görkezmeleri arkaly berilýär. Adatça, doza goşulýan ýeke-täk hassanyň kowariaty hassanyň ululygynyň ölçegidir, adatça damar arkaly anesteziýa üçin agramdyr. Bu kowariatlaryň doza bilen çylşyrymly matematiki gatnaşygy sebäpli hassanyň ýaşy, jynsy ýa-da kreatinin klirensi ýaly häsiýetleri köplenç goşulmaýar. Taryhy taýdan anesteziýa wagtynda damar arkaly dermanlary bermegiň 2 usuly bolupdyr: bolus dozasy we üznüksiz infuziýa. Bolus dozalary, adatça, elde saklanýan şpris bilen berilýär. Infuzionlar, adatça, infuziýa nasosy bilen berilýär.
Her bir anestetik derman derman berlende dokumalarda toplanýar. Bu toplanma lukman tarapyndan bellenen infuziýa tizligi bilen hassanyň derman konsentrasiýasynyň arasyndaky gatnaşygy bulaşdyrýar. 100 μg/kg/min propofol infuziýa tizligi infuziýa başlandan 3 minut soň oýan hassa we 2 sagatdan soň ýokary derejede uklap ýa-da uklap ýatan hassa bilen baglanyşyklydyr. Gowy düşünilen farmakokinetik (PK) ýörelgelerini ulanmak arkaly kompýuterler infuziýa wagtynda dokumalarda näçe dermanyň toplanandygyny hasaplap bilýärler we plazmada ýa-da gyzyklanma bildirýän dokumada, adatça beýnide durnukly konsentrasiýany saklamak üçin infuziýa tizligini sazlap bilýärler. Kompýuter edebiýatdan iň gowy modeli ulanyp bilýär, sebäbi hassanyň häsiýetlerini (agram, boý, ýaş, jynsy we goşmaça biomarkerler) goşmagyň matematiki çylşyrymlylygy kompýuter üçin ýönekeý hasaplamalardyr.1,2 Bu anestetik dermanyň berilmeginiň üçünji görnüşiniň, maksatly gözegçilikli infuziýalaryň (TCI) esasydyr. TCI ulgamlary bilen lukman islenýän maksatly konsentrasiýa girýär. Kompýuter maksatly konsentrasiýa ýetmek üçin zerur bolan bolus we infuziýa görnüşinde berilýän dermanyň mukdaryny hasaplaýar we infuziýa nasosyny hasaplanan bolus ýa-da infuziýa bermek üçin gönükdirýär. Kompýuter saýlanan dermanyň PK-larynyň we hassanyň kowariantlarynyň modelini ulanmak arkaly dokumalarda näçe dermanyň bardygyny we munuň maksatly konsentrasiýa ýetmek üçin zerur bolan dermanyň mukdaryna nähili täsir edýändigini yzygiderli hasaplaýar.
Hirurgiki operasiýa wagtynda hirurgiki stimulýasiýa derejesi örän çalt üýtgeýär, bu bolsa dermanyň täsiriniň takyk we çalt titrlenmegini talap edýär. Adaty infuziýalar dermanyň konsentrasiýalaryny stimulýasiýanyň birden ýokarlanmagyny hasaba almak üçin ýeterlik derejede çalt ýokarlandyryp ýa-da pes stimulýasiýa döwürlerini hasaba almak üçin ýeterlik derejede çalt peseldip bilmeýär. Adaty infuziýalar yzygiderli stimulýasiýa döwürlerinde plazmadaky ýa-da beýnidäki durnukly derman konsentrasiýalaryny hem saklap bilmeýär. PK modellerini goşmak bilen, TCI ulgamlary zerur bolanda jogaby çalt titrläp we şonuň ýaly-da zerur bolanda durnukly konsentrasiýalary saklap bilýär. Kliniki lukmanlar üçin mümkin bolan peýda anestetik dermanyň täsiriniň has takyk titrlenmegidir.3
Bu synymda biz TCI-niň PK ýörelgelerini, TCI ulgamlarynyň ösüşini we prototip işläp düzmekde çözülen tehniki we kadalaşdyryjy meseleleri beýan edýäris. Iki goşmaça syny makalasy bu tehnologiýa bilen baglanyşykly global ulanylyş we howpsuzlyk meselelerini öz içine alýar.4,5
TCI ulgamlary ösende, derňewçiler usulyýet üçin özboluşly adalgalary saýladylar. TCI ulgamlary kompýuter kömegi bilen doly damar anesteziýasy (CATIA6), damar agentleriniň kompýuter arkaly titrlenmegi (TIAC),7 kompýuter kömegi bilen üznüksiz infuziýa (CACI),8 we kompýuter tarapyndan dolandyrylýan infuziýa nasosy diýlip atlandyryldy.9 Iain Gleniň teklibine laýyklykda, Waýt we Kenni 1992-nji ýyldan soň öz neşirlerinde TCI adalgasyny ulandylar. 1997-nji ýylda işjeň derňewçileriň arasynda TCI adalgasynyň tehnologiýanyň umumy düşündirişi hökmünde kabul edilmegi barada ylalaşyk gazanyldy.10
Ýerleşdirilen wagty: 2023-nji ýylyň 4-nji noýabry