WANG SIAOYU we ZHOU JIN tarapyndan | HYTAÝYŇ GÜNDELIGI | Täzelenen senesi: 2021-07-01 08:02
Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasy yglan etdiHytaý bezgekden azatçarşenbe güni, ýyllyk keselleriň sanyny 70 ýylyň dowamynda 30 milliondan nola çenli azaltmagyň "görnükli üstünligini" öwdi.
BSGG Hytaýyň Awstraliýadan, Singapurdan we Bruneýden soň Günbatar Ýuwaş ummany sebitinde çybyn arkaly geçýän keseli otuz ýylyň dowamynda ýok eden ilkinji ýurt bolandygyny aýtdy.
“Olaryň üstünligi kynçylyk bilen gazanyldy we diňe onlarça ýyllap dowam eden maksada gönükdirilen we dowamly hereketlerden soň gazanyldy” diýip, BSGG-nyň baş direktory Tedros Adhanom Gebreýsus çarşenbe güni ýaýradan beýanatynda aýtdy. “Bu yglan bilen Hytaý dünýä malyýariýasyz geljegiň mümkin maksatdygyny görkezýän ýurtlaryň sanynyň artmagyna goşulýar”.
Bezge çybyn çakmagy ýa-da gan guýulmagy arkaly geçýän keseldir. Bütindünýä Saglyk Guramasynyň hasabatyna görä, 2019-njy ýylda dünýäde takmynan 229 million ýagdaý hasaba alnyp, 409,000 adamyň ölümine sebäp bolupdyr.
Hytaýda 1940-njy ýyllarda her ýyl 30 million adamyň bu betbagtçylykdan ejir çekýändigi, ölüm derejesiniň bolsa 1 göterim bolandygy çaklanylýar. Milli Saglygy Goraýyş Komissiýasynyň maglumatyna görä, şol döwürde ýurduň etraplarynyň we etraplarynyň takmynan 80 göterimi endemik bezgek bilen göreşýärdi.
BSGG ýurduň üstünliginiň açarlaryny seljermekde üç faktory görkezdi: hemmeler üçin bezgek keselini anyklamak we bejermek üçin elýeterliligi üpjün edýän esasy saglyk ätiýaçlandyryş meýilnamalarynyň ornaşdyrylmagy; köp pudakly hyzmatdaşlyk; we gözegçiligi we gözegçiligi güýçlendirýän innowasion keselleriň gözegçiligi strategiýasynyň ornaşdyrylmagy.
Daşary işler ministrligi çarşenbe güni Hytaýyň dünýä derejesindäki adam hukuklarynyň ösüşine we adam saglygyna goşan goşandynyň biri bolan malyýariýanyň ýok edilmeginiň möhümdigini aýtdy.
Ministrligiň metbugat wekili Wang Wenbin gündelik metbugat brifinginde ýurduň BSGG tarapyndan bezgek ýokdugy baradaky sertifikata eýe bolmagy Hytaý we dünýä üçin gowy habardygyny aýtdy. Hytaýyň Kommunistik partiýasy we Hytaý hökümeti adamlaryň saglygyny, howpsuzlygyny we abadançylygyny goramaga hemişe iň ýokary derejede üns berýärler diýip, ol aýtdy.
Hytaýda 2017-nji ýylda ilkinji gezek öý şertlerinde bezgek ýokançlygy barada habar berilmedi we şondan bäri ýerli ýagdaýda hiç hili kesel hasaba alynmady.
Noýabr aýynda Hytaý BSGG-a bezgeksiz sertifikat bermek üçin arza berdi. Maý aýynda BSGG tarapyndan çagyrylan bilermenler Hubeý, Anhuý, Ýunnan we Haýnan welaýatlarynda baha beriş işlerini geçirdiler.
Bu güwänama, azyndan üç ýyl yzly-yzyna ýerli ýokançlyklary hasaba almaýan we geljekde mümkin bolan ýokuşmanyň öňüni almak ukybyny görkezýän ýurda berilýär. BSGG-niň maglumatlaryna görä, şu wagta çenli kyrk ýurda we territoriýa bu güwänama berildi.
Şeýle-de bolsa, Hytaýyň Keselleriň öňüni almak we gözegçilik etmek merkeziniň Milli parazit keselleri institutynyň başlygy Çžou Sýaonong Hytaýda her ýyl daşary ýurtlardan getirilýän 3000 töweregi bezgek keseliniň hasaba alynýandygyny we bezgek parazitlerini adamlara ýaýradyp bilýän çybyn urugy bolan Anopheles-iň bezgek keseliniň öň jemgyýetçilik saglygy üçin agyr ýük bolan käbir sebitlerde henizem bardygyny aýtdy.
“Mazlyk keselini ýok etmegiň netijelerini berkitmegiň we daşary ýurtlardan getirilýän keselleriň töwekgelçiligini kökünden ýok etmegiň iň gowy usuly, keseli dünýäde ýok etmek üçin daşary ýurtlar bilen birleşmekdir” diýdi ol.
2012-nji ýyldan bäri Hytaý oba lukmanlaryny taýýarlamak we olaryň bezgek keselini anyklamak we bejermek ukyplaryny ýokarlandyrmak üçin daşary ýurt häkimiýetleri bilen hyzmatdaşlyk maksatnamalaryny başlady.
Çžou bu strategiýanyň keselden iň köp ejir çeken sebitlerde keselleriň ýaýramagynyň ep-esli azalmagyna getirendigini we bezgä garşy göreş maksatnamasynyň ýene dört ýurtda işe girizilmegine garaşylýandygyny aýtdy.
Ol artemisiniň, diagnostika gurallarynyň we insektisidler bilen işlenen torlaryň ýaly ýerli bezgä garşy önümleri daşary ýurtlarda mahabatlandyrmaga has köp tagalla edilmelidigini sözüne goşdy.
Bill we Melinda Geýts gaznasynyň uly taslama işgäri Wei Sýaoýu Hytaýyň keselden agyr ejir çeken ýurtlarda ýerli tejribesi bilen has köp zehinli adamlary ösdürip ýetişdirmegini teklip etdi, şeýdip olar ýerli medeniýeti we ulgamlary düşünip, öz başarnyklaryny kämilleşdirip bilerler.
Ýerleşdirilen wagty: 2021-nji ýylyň 21-nji noýabry